---
title: UKD Nedir, Nasıl Hesaplanır? (TSF Ulusal Kuvvet Derecesi)
description: UKD
image: https://lichess1.org/assets/hashed/user-blog-default.08ce0024.png
---

Turnuva biter, son turun sonucunu da yazarsın, sonra telefonu açıp merak edersin: "Acaba kaç puan aldım, kaç kaybettim?" Türkiye'de lisanslı oynayan hemen herkesin tanıdığı bir andır bu. İşin güzel tarafı, bu hesabın arkasındaki mantık göründüğünden çok daha basit. Bir kez kavradığında, daha turnuva bitmeden kafadan kabaca tahmin edebilir hale geliyorsun.

## UKD tam olarak nedir?

UKD, "Ulusal Kuvvet Derecesi" demek. Türkiye Satranç Federasyonu'nun, ülkedeki lisanslı sporculara turnuva sonuçlarına göre verdiği ulusal puan. FIDE'nin uluslararası Elo'sunun yerli karşılığı gibi düşünebilirsin; mantık aynı temele oturuyor ama birebir aynı değiller. En göze çarpan fark biraz aşağıda.
İlk lisansını alıp birkaç turnuva oynadığında bir UKD'n oluşuyor ve o günden sonra her resmi maç bu puanı bir miktar yukarı ya da aşağı itiyor.

## Mantığı: beklenti meselesi

UKD sistemi aslında tek bir soruya cevap veriyor: "Bu maçta senden ne bekleniyordu?"
Sistem, senin puanınla rakibinin puanını karşılaştırıp bir **beklenen skor** üretiyor. Rakip senden çok güçlüyse beklentin düşük olur, çok zayıfsa neredeyse kazanman beklenir. Maç bitince gerçek sonuç bu beklentiyle kıyaslanıyor:

* Beklentinin üstünde bir sonuç aldıysan puan kazanırsın.
* Beklentinin altında kaldıysan puan kaybedersin.

Bu yüzden 1500'lük bir oyuncu 1900'lük birini yendiğinde bir tutam puan alır: kimse bunu beklemiyordu. Aynı 1500'lük oyuncu 1100'lük birine kaybederse cezası ağır olur, çünkü o maçı kazanması bekleniyordu.

## Formül

İşin matematiği şu:
**Yeni UKD = Mevcut UKD + K × (Gerçek Skor − Beklenen Skor)**
Gerçek skor galibiyette 1, beraberlikte 0,5, mağlubiyette 0 sayılır. Beklenen skoru ise iki oyuncu arasındaki puan farkı belirliyor (TSF bunu kendi yönergesindeki hazır tablodan alıyor, formülün yuvarlanmış hali).
Geriye bir tek "K" kalıyor.

## K katsayısı: değişimin büyüklüğü

K, puanının ne kadar hızlı değiştiğini belirleyen katsayı. Ne kadar büyükse aynı sonuç o kadar büyük puan değişimi getiriyor. UKD'n düştükçe K artar, çünkü sistem yeni ve düşük puanlı oyuncuların gerçek seviyesine daha çabuk yaklaşmak ister:

* 2400 ve üzeri: K = 10
* 2000 - 2399: K = 15
* 1600 - 1999: K = 20
* 1300 - 1599: K = 25
* 1299 ve altı: K = 30

Yani 1200'lük bir çocuğun puanı, 2100'lük bir oyuncununkinden çok daha hızlı oynar. Bu kasıtlı; gelişen oyuncunun puanı onu yakalayabilsin diye.

## 350 kuralı (Elo'dan en net farkı)

Burası önemli. İki rakip arasındaki UKD farkı 350'den fazlaysa, hesapta fark **350 kabul edilir**. Yani arada uçurum olsa bile sistem onu 350'ye sıkıştırır ki tek bir sürpriz sonuç puanı havaya uçurmasın.
Örnek: UKD'ler 1500 ve 2000 olsun. 1500'lük oyuncu rakibini 1850 gibi, 2000'lik oyuncu rakibini 1650 gibi hesaba katar.
Aklında kalsın diye: FIDE Elo'sunda bu sınır 400'dür, UKD'de 350. Sistemlerin temel ayrıştığı yer tam burası.

## Adım adım bir örnek

Senin UKD'n 1500, rakibin 1700 ve maçı kazandın diyelim:

1. K katsayın 25 (1300-1599 aralığındasın).
2. Beklenen skor: 1 / (1 + 10^((1700−1500)/400)) ≈ 0,24. Yani sistem bu maçı kaybetmeni bekliyordu.
3. Gerçek skor: 1 (galibiyet).
4. Değişim: 25 × (1 − 0,24) ≈ +19.
5. Yeni UKD: 1500 + 19 = **1519**.

Kaybetmen beklenirken kazandığın için ödülün yüksek oldu. Aynı maçı kaybetseydin değişim çok daha küçük bir eksi olurdu, çünkü o sonuç zaten bekleniyordu.

## Birkaç pratik ayrıntı

**Rakibin UKD'si yoksa:** Standart formül yerine TSF'nin sabit puan tablosu devreye girer. Galibiyet ve mağlubiyette puan aralığına göre sabit bir miktar değişir, beraberlikte ise hiçbir şey olmaz.
**Taban 1000:** UKD puanları 1000'in altına inmez. Hesap seni daha aşağı çekse bile sistemde 1000 olarak kalırsın.
**Liste aylık güncellenir:** Burası kafa karıştırır. Turnuva biter bitmez puanın matematiksel olarak değişmiş olsa da, resmi listede ancak bir sonraki ay güncellenmiş görürsün. TSF birikmiş sonuçları aylık toplu işliyor.

## Kafadan değil, otomatik

Tek bir maç için bu hesabı elle yapmak kolay. Ama 9 turluk bir turnuvanın tamamını tur tur hesaplamak başlı başına iş. Onun yerine turnuvanın chess-results.com bağlantısını yapıştırıp tüm turları otomatik hesaplatabilirsin; el ile uğraşmaktan çok daha pratik: [satrancistan.com/ukd-hesaplama](https://satrancistan.com/ukd-hesaplama)
Sonuçta UKD korkutucu bir şey değil. Tek cümlede: beklentiyi aş, puan kazan; beklentinin altında kal, kaybet. Gerisi sadece K katsayısı ve biraz aritmetik.